Alkohol metylowy - jak przebiega zatrucie alkoholem metylowym? Poznaj objawy i metody leczenia zatrucia metanolem!

Czym jest alkohol metylowy?

Metanol jest organicznym związkiem chemicznym. Wykorzystywany jest wyłącznie w przemyśle. Najczęściej znajduje zastosowanie m.in.:

• jako rozpuszczalnik w syntezie organicznej;
• przy produkcji barwników, tworzyw sztucznych i włókien syntetycznych;
• w farmaceutyce;
• jako składnik paliwa w silnikach spalinowych;
• przy produkcji materiałów wybuchowych.

Spirytus drzewny nie jest przeznaczony do picia. Jest silną trucizną, choć nie wykazuje znacznego działania narkotyzującego. Spożywanie lub nawet wdychanie metanolu grozi poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a nawet śmiercią. Nie różni się smakiem od etanolu.

Zatrucie alkoholem metylowym

Alkohol metylowy jest najprostszym alkoholem alifatycznym. Bardzo łatwo pomylić go z alkoholem etylowym, ponieważ oba produkty posiadają ten sam kolor, smak i zapach. Metanol sam w sobie nie jest szkodliwy. Niebezpieczne są jednak toksyczne metabolity, które uwalniane są podczas jego metabolizmu w wątrobie:

• formaldehyd;
• kwas mrówkowy.

Obie substancje powodują ciężkie zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. W wyniku czego dochodzi do kwasicy nieoddechowej i uszkodzenia narządów wewnętrznych (nerki, serce i wątroba). Metabolity wpływają również negatywnie na ośrodkowy układ nerwowy.

Objawy zatrucia metanolem

Spirytus drzewny jest bezbarwną cieczą, która miesza się z wodą w dowolnych stosunkach. W powietrzu spala się jasnoniebieskim płomieniem do dwutlenku węgla i wody. Wchłania się bardzo szybko po spożyciu. Szczytowe stężenie we krwi następuje już po około 30-60 minutach. Jego metabolizm przebiega dość wolno. Odbywa się w wątrobie przez enzym o nazwie dehydrogenaza alkoholowa. Szacuje się, że spożycie 8-10 gramów metanolu może doprowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Do zgonu może dojść już po wypiciu 12 gramów. Objawy zatrucia zależą od ilości wypitego alkoholu i indywidualnych predyspozycji.

Rodzaje zatrucia alkoholem metylowym

Zatrucie metanolem możemy podzielić na trzy fazy. Pierwszym rodzajem jest faza narkotyczna. Mogą wystąpić objawy w postaci:

• zawrotów;
• bólu głowy;
• wymiotów;
• bólu brzucha;
• osłabienia.

II faza nazywana jest fazą kwasiczą. U zatrutej osoby dochodzi do poważnego zakwaszenia organizmu. Typowymi skutkami tej sytuacji są:

• przekrwione spojówki;
• obniżone ciśnienie tętnicze krwi;
• zaczerwieniona skóra.

III faza dotyczy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. W konsekwencji dochodzi do:

• zmniejszenia stężenia potasu w surowicy;
• oziębienia ciała;
• zaburzeń wzroku lub ślepoty;
• drgawek;
• problemów z oddychaniem.

Jak odróżnić zatrucie etanolem i metanolem? Badania

Spirytus drzewny ma szerokie zastosowanie techniczne i w przeciwieństwie do etanolu nie nadaje się do spożycia. Oba alkohole nie różnią się jednak znacznie smakiem i zapachem. Przez to osoba spożywająca metanol może robić to omyłkowo. Przy podejrzeniu zatrucia alkoholem metylowym najważniejszą rolę odgrywa czas. Im więcej alkoholu zostanie zmetabolizowane w wątrobie, tym gorsze będą skutki dla zdrowia. Jeśli doszło do spożywania alkoholu niewiadomego pochodzenia, do szpitala należy zabrać ze sobą jego próbkę, ponieważ w zależności od rodzaju trucizny stosuje się inne sposoby leczenia.

Rozpoznanie zatrucia

W przypadku podejrzenia zatrucia metanolem należy niezwłocznie wezwać pomoc. Aby potwierdzić wstępną diagnozę, lekarz zleci badania, takie jak:

• stężenie metanolu w osoczu lub surowicy;
• obecność alkoholu w moczu;
• gazometrię krwi tętniczej;
• stężenie kwasu mlekowego;
• aktywności aminotransferaz.

Często spotykaną metodą diagnostyczną jest również badanie dna oka. Metanol już po 2 godzinach od wchłonięcia nie jest wykrywalny w organizmie, jednak powstały z jego rozkładu kwas mrówkowy pozostaje na dłużej. Dlatego do potwierdzenia zatrucia wykonuje się również badanie na obecność mrówczanów w krwi i moczu.

Leczenie zatrucia metanolem

Pierwszym krokiem w udzielaniu pierwszej pomocy jest wywołanie wymiotów przez podanie dwuwęglanu sodowego. Następnie lekarz musi zadbać o podtrzymanie podstawowych czynności życiowych. Aby zahamować metabolizm alkoholu, pacjentowi podaje się odtrutkę. Do najczęściej stosowanych środków odtruwających należą:

• etanol;
• fomepizol;
• kwas folinowy;
• kwas foliowy.

Odtrutki zapobiegają przemianie metanolu w toksyczne substancje, dzięki czemu może być usunięty w niezmienionej formie. Leczenie obejmuje także hemodializę. Jej zadaniem jest całkowite usunięcie metanolu z organizmu.

Rokowania - jak zapobiec zatruciu alkoholem metylowym?

Metanol może przedostać się do organizmu zarówno drogą pokarmową, jak i oddechową. Największa kumulacja odbywa się w szczególnie uwodnionych częściach ciała. Aby zapobiec zatruciu, najlepiej nie spożywać alkoholu nieznanego pochodzenia. Rokowania zależą od szybkości zdiagnozowania problemu. Jeśli tylko niewielka ilość spirytusu zdążyła przemienić się w szkodliwe metabolity, jest duża szansa na powrót do zdrowia. Jeśli do rozpoczęcia leczenia doszło zbyt późno, może nastąpić zgon z powodu:

• mocznicy;
• obrzęku mózgu;
• porażenia układu oddechowego.

Alkohol metylowy nie zawiera w składzie trucizny. Zabójczymi substancjami okazują się metabolity, które wytwarzane są w organizmie podczas metabolizowania alkoholu. W przypadku podejrzenia spożycia szkodliwego trunku należy jak najszybciej udać się do szpitala i zabrać ze sobą próbkę wypitego alkoholu. Warto również pamiętać, że zaburzenia wzroku i ślepota powstałe w wyniku zatrucia są na ogół nieodwracalne.