Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Odpowiednie stężenie teofiliny okazuje się pomocne w przypadku leczenia m.in. astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Co jednak istotne, leku Theospirex retard nie należy stosować doraźnie przy napadach astmatycznych, a także w sytuacji, gdy dojdzie do problemów z oddychaniem wynikających ze skurczu oskrzeli. Nie powinien być także pierwszym wyborem w przypadku leczenia astmy u dzieci. Theospirex występuje w postaci tabletek powlekanych albo roztworu do wstrzykiwań. Dowiedz się, jak prawidłowo dawkować substancję i jakie są dokładne wskazania do jej stosowania.
Czym jest Theospirex i jak działa jako lek?
Lek Theospirex stosowany jest najczęściej w przypadku przewlekłych chorób układu oddechowego, np. u pacjentów cierpiących na ostry skurcz oskrzeli czy w sytuacji poważnego stanu astmatycznego. Substancją czynną jest tutaj teofilina, która zmniejsza skurcz oskrzeli, ale także zwiększa kurczliwość przepony. Dowiedziono też, że teofilina korzystnie wpływa na klirens śluzowo-rzęskowy i hamuje uwalnianie mediatorów z komórek, które biorą udział w stanach zapalnych.
Podsumowując, można uznać, że lek wpływa na:
- zwiększenie wydalania moczu i obniżenie obrzęków;
- powstrzymywanie uwalniania substancji z komórek uczestniczących w reakcjach zapalnych;
- rozkurczanie mięśni gładkie oskrzeli, oskrzelików oraz naczyń krwionośnych;
- podwyższenie częstości oraz siły skurczu mięśnia sercowego.
Jeśli chodzi o skład preparatu Theospirex, zakłada się, że 1 ml roztworu zawiera 20 mg teofiliny. W jednej ampułce o pojemności 10 ml będzie jej zatem 200 mg. W leku znajdują się także substancje pomocnicze, takie jak:
- wodorotlenek sodu;
- glicyna;
- woda.
Dawkowanie preparatu Theospirex i Theospirex retard 150 mg
Należy pamiętać, że odpowiednia dawka leku zawsze powinna zostać wyznaczona przez lekarza, a w przypadku wystąpienia reakcji niepożądanych wskazana jest pilna konsultacja. W ustalaniu dawki należy wziąć pod uwagę m.in.:
- tolerancję organizmu pacjenta na lek;
- sprawność pracy nerek;
- skuteczność działania substancji;
- fakt, czy pacjent wcześniej zażywał teofilinę (jest to wskazanie do zmniejszenia dawki).
Dobrze jest wcześniej oznaczyć stężenie teofiliny w osoczu, a następnie monitorować jej stan. Co istotne, dawkę leku oblicza się na podstawie masy ciała pacjenta z racji tego, że substancja czynna nie przenika do jego masy tłuszczowej.
Zakłada się, że początkowa dawka leku u osób dorosłych i dzieci po ukończeniu 16. roku życia mieści się w przedziale 8-12 mg na kilogram masy ciała na dobę, co oznacza przyjmowanie 300 mg substancji co ok. 12 godzin. U dzieci w wieku przynajmniej 6 lat dawka wynosi 10-15 mg w takich okolicznościach.
Dzieci w wieku 7-12 lat mogą przyjmować od 11 do 15 mg leku na kilogram masy ciała w ciągu doby. Natomiast dzieci młodsze, między 6. a 9. rokiem życia zażywają dawkę 10-17 mg substancji, co daje 150 mg teofiliny co 12 godzin (jest to w przybliżeniu jedna tabletka).
Jeśli dawka początkowa nie przynosi efektów w leczeniu, możliwe jest jej zwiększenie, jednak należy to robić stopniowo i w odstępach co około 3 dni. Zwiększona dawka wygląda następująco w zależności od wieku pacjenta:
- u dorosłych i młodzieży powyżej 16. roku życia: 13 mg na kg/dobę;
- u młodzieży w wieku 13-16 lat: 18 mg na kg/dobę;
- u dzieci w wieku 10-12 lat: 20 mg/kg/dobę;
- u dzieci w wieku 6-9 lat: 24 mg/kg/dobę.
Jeśli nie ma możliwości, żeby kontrolować stężenie teofiliny we krwi, nie powinno się przekraczać maksymalnej zalecanej dawki dobowej, czyli:
- u dorosłych i młodzieży po ukończeniu 12 lat: 900 mg (6 tabletek);
- u dzieci w wieku 9-12 lat: 750 mg (5 tabletek);
- u dzieci w wieku 6-9 lat: 600 mg (4 tabletki).
W przypadku gdy zajdzie konieczność wymiany substancji na inny lek w ramach leczenia, należy monitorować stężenie teofiliny w surowicy krwi.
Jak stosować Theospirex? Podawanie produktu leczniczego
Jeśli chodzi o lek w postaci tabletek, należy stosować go doustnie tuż po spożytym posiłku. Pojedyncze dawki powinny być zażywane w regularnych odstępach czasu w wymiarze dobowym. Zwykle zaleca się przyjmowanie leku dwa razy rano i wieczorem. Możliwe jest podzielenie tabletki na dwie równe części zgodnie z widniejącą na niej linią podziału. Theospirex występuje także w postaci roztworu do aplikacji dożylnej. Wówczas należy do podawać w formie powolnego wstrzyknięcia trwającego około 6 minut. Można do też podawać w formie krótkiego wlewu dożylnego - około 10 minut na ampułkę leku. Po iniekcji albo infuzji pacjent powinien być przez jakiś czas kontrolowany i co istotne, powinien odpoczywać. Czas trwania terapii teofiliną zależy od rodzaju schorzenia, stopnia jego zaawansowania oraz przebiegu.
Przeciwwskazania do stosowania teofiliny
Jeśli zażywa się Theospirex retard razem z innymi środkami doustnymi zawierającymi teofilinę, istnieje zwiększone ryzyko przedawkowania substancji, a więc wystąpienia niepożądanych reakcji organizmu. Istnieją przypadki, w których zażywanie leku powinno wiązać się z dużą ostrożnością lub rezygnacją na rzecz innego rodzaju leczenia:
- nadciśnienie tętnicze;
- porfiria;
- zaburzenia czynności nerek;
- nadczynność tarczycy;
- jaska;
- cukrzyca;
- przewlekła gorączka;
- zakażenia wirusowe;
- niewydolność serca.
Lek należy podawać ostrożnie w przypadku pacjentów w okresie szczepiennym oraz osób starszych i dzieci poniżej 6 roku życia. W żadnym wypadku nie można stosować leku Theospirex przy napadach astmy oskrzelowej i ogólnie w stanach astmatycznych. Oczywistym przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na teofilinę.
Theospirex a działania niepożądane
Jak każdy lek, Theospirex może prowadzić do szeregu skutków ubocznych u niektórych grup pacjentów. Do najczęściej wymienianych należą:
- drgawki;
- nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi;
- komorowe zaburzenia rytmu serca;
- poważne zaburzenia w układzie pokarmowym (może nawet dojść do krwawienia);
- nudności;
- wymioty;
- ból nadbrzusza;
- biegunka;
- brak apetytu, jadłowstręt;
- bóle głowy;
- drażliwość, niepokój;
- bezsenność;
- zawroty głowy;
- przyspieszona czynność serca;
- skurcze dodatkowe i komorowe zaburzenia rytmu serca;
- kołatanie serca;
- przyspieszenie oddechu;
- obniżenie ciśnienia tętniczego;
- zwiększone wydalanie moczu związane z działaniem moczopędnym teofiliny może wystąpić różnego stopnia białkomocz, zwiększenie liczby erytrocytów w moczu oraz zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH);
- zwiększenie stężenia glukozy w surowicy krwi;
- zmniejszenie stężenia potasu we krwi;
- zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy;
- zmiany stężenia elektrolitów we krwi;
- zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi.
Ponadto część chorych skarży się na świąd, pokrzywkę czy rozmaite reakcje na tle alergicznym.
Interakcja z innymi lekami i substancjami
Należy mieć na uwadze, że alkohol wpływa na zwiększenie stężenia teofiliny we krwi. Metabolizm substancji wzrośnie, a stężenie teofiliny w osoczu i jej skuteczność obniżą się, jeśli zastosuje się ją równocześnie m.in. z:
- fenytoiną;
- prymidonem;
- izoprenaliną;
- sukralfatem;
- ryfampicyną;
- produktami leczniczymi z wyciągiem z dziurawca zwyczajnego.
Teofilina może niekorzystnie wpływać na działanie leków β-adrenolitycznych, czyli przyjmowanych przy nadciśnieniu tętniczym.
Czy stosować Theospirex retard w ciąży? Wpływ na laktację i prowadzenie pojazdów
Jeśli chodzi o ciążę, nie zrealizowano żadnych badań kierunku negatywnego wpływu teofiliny. Wiadomo jednak, że substancja przenika przez barierę łożyskową i może wywoływać działanie sympatykomimetyczne u dziecka. Jeśli nie ma takiej konieczności, leku Theospirex nie należy stosować w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze. Z kolei w drugim i trzecim trymestrze ciąży można zdecydować się na odpowiednie dawki leku Theospirex retard, kiedy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Poziom wiązania teofiliny z białkami osocza oraz klirens mogą ulegać obniżeniu się wraz z rozwojem ciąży. Pod koniec tego okresu zażywanie substancji może hamować zdolność macicy do kurczenia się. Dowiedziono, że teofilina przenika do mleka matki i w okresie karmienia piersią może być przyczyną licznych reakcji niepożądanych u karmionych w ten sposób dzieci.
Lek Theospirex wpływa na prowadzenie pojazdów mechanicznych i obsługę maszyn, dlatego w trakcie leczenia należy unikać takich sytuacji lub zachować przy tym wyjątkową ostrożność. Możliwe są bowiem intensywne zawroty głowy czy wzmożona senność.
Theospirex to środek zapobiegający skurczom oskrzeli w przebiegu astmy, ale praktyczny także przy innych schorzeniach układu oddechowego. Z uwagi na liczebność reakcji niepożądanych, do których może dojść pod wpływem jego działania, należy być jednak szczególnie ostrożnym przy jego dawkowaniu.
Redakcja Ratownik Medyczny · wszystkie artykuły